Uyku süresi bireyler arasında değişiklik göstermektedir. Bazı kişiler günde 12 saat uykuya ihtiyaç duyarken, bazıları da daha az uyku süresine ihtiyaç duyarlar. Yeterli süre uyunmadığında da kişilerde çeşitli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Yakın zamanda genetikçiler genel popülasyonda yaptıkları çalışmada, ne kadar uykuya ihtiyacımız olduğunu gösteren geni belirlemişlerdir.
Uyku, kilo gibi birçok faktör için değişiklik gösterdiğinden dolayı biyologların da ilgisini farklı açılardan çekmektedir. Kilo faktörü şeker ve kalp hastalıklarına da yatkınlığı arttırmaktadır. Avrupalı bir grup araştırmacı Estonya’ dan İtalya’ ya kadar yedi farklı ülkeden 4260 katılımcı üzerinde uyku ile ilişkili genleri araştırmışlar. Bu katılımcıların her biri uyku alışkanlıklarını sorgulayan basit bir anketi doldurmuşlar ve DNA örneklerini vermişler. Araştırmacılar daha sonra binlerce genetik belirteç için katılımcıların DNA örneklerini analiz etmişler. Bu analizde çok uyuyan insanlarda yaygın olarak bulunan bir geni tespit etmeye çalışmışlar.
Analiz sonucuna göre, uyku süresinin ABCC9 (ATP-binding cassette, sub-family C member 9) olarak adlandırılan genle güçlü bir korelasyona sahip olduğu saptanmış. İstedikleri kadar uyumalarına izin verildiğinde bu genetik belirtecin bir versiyonunun iki kopyasına sahip olanların, başka bir versiyonun iki kopyasını taşıyanlardan ortalama olarak %6 daha az uyudukları görülmüş. Bu çalışma geçtiğimiz haftalarda Washington’ da gerçekleştirilen Amerikan İnsan Genetiği Topluluğu (American Society of Human Genetics) yıllık toplantısında sunulmuştur.
ABCC9 geni potasyum iyonlarının hücre içi ve dışına hareketini sağlayan potasyum kanalının bir parçası olarak bilinen SUR2 (sulfonylurea receptor 2) adı verilen bir proteini kodlamaktadır. Araştırmacılar iki farklı meyve sineği türündeki bu geni baskıladıkları (knocked down) zaman, sineklerin geceleri kontrol grubuna göre anlamlı bir şekilde daha az uyuduklarını rapor etmişlerdir.
Dec2 adı verilen bir diğer genin de uyku süresi ile ilişkili olduğu bilinmesine rağmen, bu genin şimdiye kadar sadece bazı ailelerde görüldüğü saptanmıştır. ABCC9 geni ise toplumun genelinde tespit edilen, uyku süresi ile güçlü bir ilişkisi olan ilk gen olma özelliğini taşımaktadır.
Proje yürütücüsü Karla Allebrandt, SUR2 proteinin kalp ve şeker hastalıklarında da rol oynadığından dolayı, çalışma bulgularının bu hastalıklar üzerinde çalışmalar yapan araştırmacıları da ilgilendirmesi gerektiğini belirtmiştir.
Kaynak: http://news.sciencemag.org/sciencenow/2010/11/the-gene-for-zzzzzzzz.html
